Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Economie

Zoektocht naar extra arbeid én hogere productiviteit om arbeidsmarkttekorten op te vangen

Welke maatregelen en beleidsplannen hebben gemeenten om de gevolgen van vergrijzing en arbeidsmarktkrapte voor de regionale economie te beperken?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘talent aantrekken en behouden (wonen/voorzieningen/onderwijs)’
0
noemt dit onderwerp
foto: Berenschot
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
talent aantrekken en behouden (wonen/voorzieningen/onderwijs)
arbeidspotentieel benutten (participatie, inclusie, zij-instroom of scholing)
ondernemers/arbeidsmarkt samenwerken of innovatie/automatisering
alleen probleem/algemene ambitie
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘talent aantrekken en behouden (wonen/voorzieningen/onderwijs)’.

Het kaartbeeld laat geen uniforme gemeentelijke aanpak zien. Samenwerking en productiviteitsverhoging, het benutten van beschikbaar arbeidspotentieel en het binden van talent vormen duidelijk verschillende regionale beleidsroutes. De meest uitgewerkte route van talent aantrekken en behouden is relatief zichtbaar in perifere regio’s, met name in Zeeland, Limburg en delen van Twente. Gemeenten als Terneuzen, Tholen, Noord-Beveland, Sittard-Geleen, Weert, Almelo en Hengelo zetten daarbij wonen, voorzieningen of onderwijs in als voorwaarden voor een aantrekkelijkere arbeidsmarkt. Dat past bij regio’s waar vergrijzing en een krappere arbeidsmarkt de beschikbaarheid van werknemers onder druk zetten en waar het vasthouden en aantrekken van inwoners en werknemers onderdeel is van de economische opgave.

“in tijden van dubbele vergrijzing en ontgroening” — coalitieakkoord Hengelo (O.), p. 8

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meetVergrijzing beroepsbevolking (2026) per gemeente.

Het cijferbeeld laat relatief hoge waarden voor vergrijzing van de beroepsbevolking zien in Noord- en Oost-Nederland, Zeeland en Limburg. In Zeeland, Limburg en delen van Twente sluit dit deels aan bij de nadruk op het aantrekken en behouden van talent, maar in de overige gebieden met hogere waarden kiest de akkoordkaart ook geregeld voor andere beleidsroutes. Een eenduidige relatie tussen de omvang van de vergrijzing en één specifieke akkoordmaatregel is daarom niet zichtbaar.

31,2 — laagste51,6 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Aandeel 45- tot 65-jarigen binnen de potentiële beroepsbevolking (15 tot 65 jaar): het deel van de werkende leeftijdsgroep dat binnen twintig jaar de AOW-leeftijd nadert. Huidige leeftijdsopbouw, geen prognose.

Bron: CBS StatLine 70072NED ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Rubriek: talent aantrekken en behouden (wonen/voorzieningen/onderwijs) · arbeidspotentieel benutten (participatie, inclusie, zij-instroom of scholing) · ondernemers/arbeidsmarkt samenwerken of innovatie/automatisering · alleen probleem/algemene ambitie · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen