Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Sociaal

Voor gemeenten staat organisatie centraal in plannen voor sociaal ontwikkelbedrijven

Welke plannen hebben gemeenten voor samenwerking met sociaal ontwikkelbedrijven en de inzet van beschut werk?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘beide expliciet genoemd’
0
noemt dit onderwerp
foto: Unsplash ↗
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
beide expliciet genoemd
alleen sociaal ontwikkelbedrijf/sociale werkvoorziening expliciet genoemd
alleen beschut werk/beschutte werkvoorziening expliciet genoemd
geen van beide expliciet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘beide expliciet genoemd’.

Het kaartbeeld laat een concentratie zien in het noordoosten en in Zuid-Limburg, met onder meer Groningen, Emmen, Westerwolde, Eemsdelta, Pekela, Noordenveld en Heerlen. Dit zijn deels gebieden met een relatief kwetsbare arbeidsmarkt of krimp- en grensregio’s, waar de verbinding tussen participatie, sociaal ontwikkelbedrijven en beschut werk logischerwijs nadrukkelijker op de agenda kan staan. De gemeenten met expliciete keuzes laten daarbij een concentratie in krimpregio’s zien.

“In het sociaal ontwikkelbedrijf iederz werken veel mensen met plezier.” — coalitieakkoord Groningen, p. 9

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meet — Beschut werk per 1.000 inwoners (dec 2025) per gemeente.

Het cijferbeeld laat relatief hoge aantallen beschut werk per 1.000 inwoners zien in delen van het noordoosten. In deze gebieden vallen meerdere gemeenten met expliciete aandacht voor sociaal ontwikkelbedrijven en beschut werk op de akkoordkaart samen met hogere waarden op de datakaart. De samenhang is niet volledig: ook buiten deze gebieden komen hogere waarden voor zonder dat beide onderwerpen in het akkoord expliciet zijn benoemd.

0 — laagste1,6 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Lopende voorzieningen beschut werk (Participatiewet), door de gemeente verstrekt. CBS rondt af op tientallen; 0 kan dus ook 'minder dan vijf' betekenen.

Bron: CBS StatLine 85588NED ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Lees de volledige methodologie: opzet, waarborgen en beperkingen

Rubriek: beide expliciet genoemd · alleen sociaal ontwikkelbedrijf/sociale werkvoorziening expliciet genoemd · alleen beschut werk/beschutte werkvoorziening expliciet genoemd · geen van beide expliciet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen