Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Veiligheid

Vaak geen concrete aanpak bij gemeentes voor maatschappelijke onrust

Hoe willen gemeenten maatschappelijke onrust signaleren en verminderen?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘signaleren én ingrijpen’
0
noemt dit onderwerp
foto: Berenschot
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
signaleren én ingrijpen
alleen verminderen
alleen signaleren
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘signaleren én ingrijpen’.

Het kaartbeeld laat zien dat 240 gemeenten maatschappelijke onrust niet als afzonderlijk beleidsthema hebben uitgewerkt in hun coalitieakkoord. 58 gemeenten zetten in op vermindering, 5 gemeenten alleen op signalering en 24 gemeenten combineren signalering en ingrijpen. Op basis van de survey is niet vast te stellen of deze verschillen geografisch samenhangen.

“Het waarborgen van een veilig gevoel in de samenleving vraagt om blijvende aandacht voor thema’s als ondermijning, maatschappelijke onrust” — coalitieakkoord Oirschot, p. 12

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meet — Geregistreerde misdrijven (totaal) per 1.000 inwoners (2025) per gemeente.

De geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners liggen relatief hoog in delen van de Randstad en in enkele andere stedelijke gemeenten, terwijl de meest concrete akkoordaanpakken verspreid over het land voorkomen. Het kaartbeeld laat geen eenduidige ruimtelijke samenhang zien tussen een hoog misdaadcijfer en het opnemen van zowel signalering als ingrijpen in het akkoord.

17,3 — laagste69,9 — hoogste

Bron: Politie 47013NED ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Lees de volledige methodologie: opzet, waarborgen en beperkingen

Rubriek: signaleren én ingrijpen · alleen verminderen · alleen signaleren · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen