Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Vluchtelingen en opvang

Spreidingswet vraagt om lokale regie op wettelijke opvang

Welke plannen hebben gemeenten voor de uitvoering van de Spreidingswet en de opvang van asielzoekers?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘concrete uitvoeringsafspraken’
0
noemt dit onderwerp
foto: Unsplash ↗
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
concrete uitvoeringsafspraken
opvang met expliciete voorwaarden/positie
algemene opvang/inburgering
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘concrete uitvoeringsafspraken’.

Opvang met expliciete voorwaarden of een lokale positie vormt de grootste categorie op de kaart, terwijl concrete uitvoeringsafspraken een kleinere groep vormen. Daarnaast is er een duidelijke groep akkoorden waarin asielopvang niet voorkomt; algemene opvang of inburgering zonder verdere uitwerking komt beperkt voor. De kaart toont daarmee verschillen in akkoordtaal, niet de feitelijke beschikbaarheid van opvangplaatsen.

“De opvang van 20 alleenstaande minderjarige vreemdelingen voortzetten” — coalitieakkoord Opsterland, p. 33

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meetOpgave asielopvangplaatsen (Spreidingswet) per 1.000 inwoners (2026) per gemeente.

De hogere opgaven voor asielopvangplaatsen per 1.000 inwoners zijn zichtbaar in uiteenlopende delen van het land, waaronder delen van de Randstad en het midden en zuiden. In die gebieden vallen geregeld concrete of voorwaardelijke afspraken samen met een relatief hoge opgave, maar het akkoordbeeld volgt het cijferbeeld niet één-op-één: ook bij vergelijkbare opgaven verschillen gemeenten in de mate waarin zij afspraken vastleggen.

3,7 — laagste6,2 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Indicatieve verdeling asielopvangplaatsen per gemeente (landelijke capaciteitsraming 88.000 plaatsen). Wetstatus: de Spreidingswet (Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) is sinds 1 februari 2024 van kracht en is niet ingetrokken; een initiatiefwetsvoorstel tot intrekking is aanhangig, waarover de Afdeling advisering van de Raad van State in haar op 13 juli 2026 gepubliceerde advies aanraadde het niet in behandeling te nemen (stand van zaken 18 augustus 2026).

Bron: Staatscourant 2026, 8582 (Min. van Asiel en Migratie, 27 februari 2026; heruitgave Stcrt. 2026, 9053) ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Rubriek: concrete uitvoeringsafspraken · opvang met expliciete voorwaarden/positie · algemene opvang/inburgering · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen