Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Financiën

Financiële keuzes vaak uitgewerkt in gemeentelijke coalitieakkoorden

Hebben gemeenten een uitgewerkte / gerichte financiële paragraaf bij hun coalitieakkoord?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘uitgewerkt en gericht’
0
noemt dit onderwerp
foto: Unsplash ↗
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
uitgewerkt en gericht
concreet maar beperkt
algemeen financieel kader
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘uitgewerkt en gericht’.

De kaart contrasteert akkoorden die de financiële vertaling direct uitwerken met akkoorden die deze vertaling naar de begrotingscyclus doorschuiven. Algemene of ontbrekende financiële kaders zijn daarnaast afzonderlijk zichtbaar.

“De financiële ruimte in de komende jaren is beperkt en er zal weinig ruimte zijn voor nieuwe ontwikkelingen.” — coalitieakkoord Groningen, p. 37

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meetSolvabiliteitsratio (ratio) (2026 (begroting)) per gemeente.

Tussen de mate waarin financiële keuzes in coalitieakkoorden zijn uitgewerkt en de solvabiliteitsratio is geen eenduidig ruimtelijk verband zichtbaar. Gemeenten met een uitgewerkte en gerichte financiële paragraaf komen voor bij zowel lagere als hogere solvabiliteitsratio's.

0,1 — laagste0,7 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Solvabiliteitsratio (begroting)

Bron: Findo/BZK (Iv3-kengetallen) ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Rubriek: uitgewerkt en gericht · concreet maar beperkt · algemeen financieel kader · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen