Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Erfgoed

Erfgoed krijgt steeds vaker een nieuwe functie

Welke plannen hebben gemeenten voor het behoud, beheer, de benutting of de ontwikkeling van cultureel vastgoed en erfgoed?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘integrale ontwikkeling/actieve benutting’
0
noemt dit onderwerp
foto: Berenschot
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
integrale ontwikkeling/actieve benutting
behoud/herbestemming
beheer/inventarisatie
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘integrale ontwikkeling/actieve benutting’.

Op de kaart overheerst de categorie actieve benutting en ontwikkeling, waarin 151 gemeenten erfgoed koppelen aan nieuwe functies of bredere ruimtelijke en culturele doelen. Het beschikbare materiaal biedt geen onderbouwing voor een samenhang met specifieke regio’s of gemeentetypen.

“Leegkomend erfgoed krijgt met behoud door ontwikkeling nieuwe functies die passen bij de tijd” — coalitieakkoord Hengelo (O.), p. 16

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meet — Rijksmonumenten per 1.000 inwoners (stand augustus 2026) per gemeente.

Het akkoordbeeld volgt niet één op één de spreiding van het aantal rijksmonumenten per 1.000 inwoners. Gemeenten met een inzet op actieve benutting liggen zowel in gebieden met relatief veel rijksmonumenten, zoals delen van de kust- en eilandgemeenten, als in gemeenten met een lagere monumentendichtheid, waaronder Almere. De beleidsambitie lijkt daarmee breder te zijn dan uitsluitend de lokale concentratie van rijksmonumenten.

0,2 — laagste23 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Rijksmonumenten (juridische status rijksmonument; monument in twee gemeenten telt in beide mee)

Bron: RCE linked open data (SPARQL, dagelijks bijgewerkt) ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Lees de volledige methodologie: opzet, waarborgen en beperkingen

Rubriek: integrale ontwikkeling/actieve benutting · behoud/herbestemming · beheer/inventarisatie · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen