Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Financiën

Bezuinigen als oplossing om gemeentelijke begroting sluitend te krijgen

Welke maatregelen nemen gemeenten om een sluitende begroting te houden?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘expliciete structurele ombuigingen/bezuinigingen en/of inkomstenmaatregelen’
0
noemt dit onderwerp
foto: Unsplash ↗
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
expliciete structurele ombuigingen/bezuinigingen en/of inkomstenmaatregelen
mix van beperkte structurele maatregelen en incidentele dekking
vooral incidentele dekking zonder structurele maatregel
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘expliciete structurele ombuigingen/bezuinigingen en/of inkomstenmaatregelen’.

Het kaartbeeld laat zien dat structurele maatregelen, tijdelijke dekking en nog niet uitgewerkte financiële keuzes naast elkaar bestaan. Het onderscheid zit vooral in de vraag of gemeenten direct ingrijpen of tijd creëren voor besluitvorming in de reguliere begrotingscyclus.

“Taakstelling organisatie 0,2 0,2 0,2 0,2” — coalitieakkoord Almere, p. 35

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meet — Structurele exploitatieruimte (ratio) (2026 (begroting)) per gemeente.

Het akkoordbeeld kent geen eenduidige ruimtelijke samenhang met de structurele exploitatieruimte. Gemeenten met expliciete structurele ombuigingen of inkomstenmaatregelen komen zowel voor in gebieden met een hogere als met een beperkte structurele exploitatieruimte. Dat wijst erop dat de keuze voor structurele maatregelen niet uitsluitend samenhangt met de op de kaart zichtbare financiële ruimte.

-0,0 — laagste0,1 — hoogste
Wat dit cijfer precies is

Structurele exploitatieruimte (begroting): het deel van de baten dat structureel overblijft. Onder nul betekent dat vaste lasten met eenmalig geld worden gedekt.

Bron: Findo/BZK (Iv3-kengetallen) ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Lees de volledige methodologie: opzet, waarborgen en beperkingen

Rubriek: expliciete structurele ombuigingen/bezuinigingen en/of inkomstenmaatregelen · mix van beperkte structurele maatregelen en incidentele dekking · vooral incidentele dekking zonder structurele maatregel · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen