Coalitieakkoorden 2026 · AI-analyse · thema Wonen

Betaalbaarheid van woningen gewaarborgd door bouwprogramma's en doorstroming

Wat doen gemeenten om de betaalbaarheid van wonen te waarborgen?

0
gemeenten geanalyseerd
0
gemeenten scoren ‘harde betaalbaarheidssturing’
0
noemt dit onderwerp
foto: Unsplash ↗
AI-analyse
Zo helpt Berenschot

Expertise Berenschot op dit onderwerp

Neem contact op

Onze adviseurs kennen deze opgave en denken graag mee.

Neem contact op

Bellen kan ook: 030 - 291 69 16.

In het akkoord
harde betaalbaarheidssturing
aanbod- en doorstromingsgericht
woonlasten- of ondersteuningsgericht
niet genoemd
geen akkoord beschikbaar
De kaart

Wat opvalt

De kaart kleurt elke gemeente naar de uitkomst: hoe donkerder, hoe sterker ‘harde betaalbaarheidssturing’.

De twee meest voorkomende routes vormen samen de grootste groep op de kaart. Het kaartbeeld toont een verspreid beeld. Op een klein deel van de kaart blijft het thema betaalbaar wonen geheel buiten het akkoord.

“We blijven bij nieuwbouw uitgaan van een verdeling van 30 procent sociaal, 30 procent betaalbaar en 40 procent in het vrije segment.” — coalitieakkoord Groningen, p. 23

Klik op de kaart op een gemeente. Dan zie je de score en het citaat uit het akkoord.

CBS-data

De feitelijke stand van zaken

Zelfde kaart, andere bron: niet wat gemeenten opschrijven, maar wat het CBS meet — Gemiddelde verkoopprijs bestaande koopwoningen (euro) (2025) per gemeente.

De hoogste verkoopprijzen concentreren zich vooral in de Randstad en in delen van de kustzone. In deze gebieden valt de hoge prijsdruk geregeld samen met harde betaalbaarheidssturing, maar het akkoordbeeld volgt het prijsbeeld niet één op één: ook buiten de duurste woningmarktregio’s kiezen gemeenten voor directe sturing, terwijl aanbod en doorstroming in zowel hogere als lagere prijsgebieden voorkomen.

316.312 — laagste737.165 — hoogste

Bron: CBS StatLine 83625NED ↗.

Methode & bronnen

Hoe deze AI-analyse is gemaakt

Berenschot verzamelde de coalitieakkoorden van alle gemeenten, via de VNG en gemeentelijke websites. Een taalmodel (AI) las elk akkoord en beantwoordde per thema dezelfde vragen: staat het thema in het akkoord, hoe concreet zijn de afspraken, en welke citaten laten dat zien? Elk citaat verwijst naar de pagina in het originele document.

Adviseurs van Berenschot controleerden de uitkomsten en schreven de duiding. AI kan fouten maken; controleer citaten in het bronbestand voordat u ze overneemt. De cijfers naast de akkoorden komen uit open bronnen, zoals het CBS. Bron en peiljaar staan bij elk cijfer.

Niet elke gemeente had bij publicatie al een akkoord. Die gemeenten tellen niet mee in de percentages: "geen akkoord beschikbaar" is iets anders dan "thema niet genoemd".

Meer weten over hoe deze analyse is gemaakt, of over de techniek erachter? Daan Blom, Senior consultant, ontwierp en bouwde de aanpak. Te bereiken op d.blom@berenschot.nl · 06 25 72 25 69.

Lees de volledige methodologie: opzet, waarborgen en beperkingen

Rubriek: harde betaalbaarheidssturing · aanbod- en doorstromingsgericht · woonlasten- of ondersteuningsgericht · niet genoemd. Top-5 ranking = genormaliseerde gewogen som van zekerheid, grootte (log inwoners) en impact (niveau); gewichten {"confidence": 1.0, "grootte": 1.0, "impact": 1.0}. KWB 2025: geladen. Datalaag: 61 open indicatoren per gemeente (CBS, politie, Findo, Kiesraad; bron en peiljaar staan bij elk gebruikt cijfer).

Dit rapport berust op 327 coalitieakkoorden (stand van 14 augustus 2026).

13 gemeenten zonder beschikbaar akkoord (géén ‘niet genoemd’)

Achtkarspelen, Ameland, Best, De Bilt, Edam-Volendam, Hollands Kroon, Leiden, Leidschendam-Voorburg, Papendrecht, Schiermonnikoog, Sluis, Tiel, Zutphen